تاریخچه بورس | پیشینه ی پیدایش و ظهور بورس در جهان و ایران
![](https://najafi8.ir/wp-content/uploads/2020/01/123.jpg)
به نام او که جان را فکرت آموخت
تاریخچه بورس | پیشینه ی پیدایش و ظهور بورس در جهان و ایران
با سلام خدمت همه عزیزان، همراه شما هستیم با یکی دیگر از جلسات آموزش بورس از صفر با هدف سرمایه گذاری بر خودمان زیرا وارن بافت میگوید بهترین سرمایهگذاری که میتوانید انجام دهید، سرمایهگذاری بر روی خودتان است؛ هرچه بیشتر یاد بگیرید بیشتر بدست خواهید آورد.
تاریخچه هر واژهای نقطه پیدایش، ظهور و نحوه تکامل آن موضوع را در گذر زمان بیان میکند که دانستن آن برای کسانی که قصد پیدا کردن تخصص در آن مبحث را دارند خالی از لطف نیست. بنابراین در این جلسه قصد داریم به عنوان یکی از مقدماتی ترین مباحث در دنیای بورس، پیشینه ای از پیدایش و ایجاد بورس در جهان و ایران خدمت همراهان عزیزمان ارائه کنیم.
تاریخچه بورس | پیشینه ی جهانی پیدایش و ظهور بورس:
اگر بخواهیم نگاهی گذرا به تاریخچه و پیشینه ی بورس در جهان داشته باشیم، اولین مطلبی که در این ارتباط نظر ما را به خود جلب میکند، چگونگی تشکیل شرکتهای سهامی است. توأم بودن تجارت با ریسکها و ضررهای سنگین تجار در گذشته، سبب شد تا بازرگانان برای به حداقل رساندن زیان معاملات خود چارهای بیاندیشند. برهمین اساس، تصمیم گرفتند با شریک کردن سرمایه گذاران در فعالیت تجاری خود، سود و زیان احتمالی را با آنها نسبت به سهم شراکتشان تقسیم کنند که قانونمند شدن این تجربه موفقیت آمیز در گذر زمان، (شرکتهای سهامی) را پایه گذاری نمود.
اولین شرکتی که بر این اساس پا به عرصه تجارت گذاشت و به عنوان شرکت سهامی مطرح گردید، شرکتی با نام ماسکو (Muscovy) در کشور روسیه بود که در سال ۱۵۵۳ میلادی تصمیم گرفت کالاهایی را از شمال اروپا به شرق آسیا و چین ببرد، بدون این که آفریقا را دور بزند که این موضوع ممکن بود ضرر هنگفتی را به شرکت تحمیل کند. بنابراین برای نخستین بار سرمایهی لازم انجام این کار را از طریق تجار دیگر تامین نمود تا هر کس به نسبت سرمایهی خود در سود و زیان شریک باشد. به پایان رسیدن این اقدام با موفقیت سبب شد تا سایرین نیز سعی کنند فعالیتهای تجاری خود را به این طریق انجام دهند.
اما چیزی که باعث میشود ما قبل از پرداختن به زمینه های پیدایش بورس گذری بر چگونگی تشکیل شرکتهای سهامی داشته باشیم، این است که به تدریج با بزرگتر شدن شرکتها و گسترش مبادلات در اروپا و سایر نقاط جهان، پیدا کردن شرکای جدید و سرمایه های بالاتر برای این شرکتها نیاز به مراکزی برای برقراری ارتباط بین سرمایهگذاران و متقاضیان سرمایه داشت؛ این امر موجب پدید آمدن مراکزی شد که به بورس معروف شدند.
در زبان فرانسوی واژه «بورس» در لغت به معنای “کیف پول” است و نخستین پرتوهای پیدایش و ظهور بورس به قرن پانزدهم میلادی برمیگردد؛ در آن زمان کسبه شهر و بازرگانان در مقابل خانه «واندِر بورس» یکی از بزرگزادگان شهر بورُوژ (Bruges) در شمال غربی بلژیک، در میدانی به نام تِربورس (TerBeurze) جمع میشدند و به خرید و فروش کالاهای خود براساس حراج میپرداختند. از آن تاریخ به بعد تشکیل این چنین بازارهایی که مردم میتوانستند در آن به حراج و خرید و فروش پول، کالا و اسناد مالی و تجاری (اوراق بهادار) مبادرت کنند بهتدریج شکل توسعهیافتهتر به خود گرفت و به بورس یا بهابازار معروف شد.
(میدان تربورس شهر بروژ بلژیک)
تا اینجای بحث در کنار هم نخستین جرقههای ایدهی تشکیل بورس در جهان را شناختیم، اما باید بدانیم که اولین مرکز بورس اوراقبهادار جهان در شهر آنورس بلژیک تأسیس شد. این در حالی بود که انتشار سهام کمپانی هند شرقی در بورس آمستردام هلند، در سال ۱۶۰۲ میلادی موجب به رسمیت رسیدن فعالیت بورس اوراقبهادار در جهان برای نخستین بار شد. انقلاب صنعتی اروپا و شکوفایی اقتصاد تازه متحول شده موجب فراگیرشدن بورس سهام و رشد آن در عرصه های تجاری و اقتصادی گردید.
چگونگی شکل گیری بورس های آمستردام، اتریش در وین، بورس لندن و بورس نیویورک به عنوان یکی از منابع مهم تأمین سرمایه در سطح بینالمللی، هر یک داستانی شنیدنی دارند که مطرح کردن آنها با توجه به طولانی شدن بحث ما، در جای مناسب دیگری بیان خواهد شد.
امروزه در جهان، کمتر کشوری را میتوان یافت که بورس نداشته باشد زیرا با شروع فعالیت بورسهای بزرگ و نقش این بازار بر ساختار اقتصادی این کشورها، رفته رفته سایر کشورها نیز دارای بورس شدند. به طور کلی میتوان از بورس نیویورک (بزرگترین بازار بورس جهان، از نظر میزان معاملات و ارزش بازار سرمایه)، بورس لندن، بورس استکهلم، بورس مونترال و بورس توکیو به عنوان مهمترین بورسهای جهان یاد میشود.
برای تکمیل بحث تاریخچه تشکیل بورس، با توجه به فعالیت همگی ما در بورس اوراق بهادار ایران، در ادامه بحث مختصری در ارتباط با زمینههای ظهور بورس در ایران خواهیم داشت.
تاریخچه بورس | پیشینه ی پیدایش و ایجاد بورس در ایران:
نقطه آغازین شکلگیری بورس در ایران به حضور شخصی بلژیکی به نام «وان لوترفلد» در سال 1315، به درخواست دولت وقت ایران، برای انجام بررسیهای ابتدایی در ارتباط با تشکیل بورس در ایرانن باز میگردد که با وجود تهیه طرح قانونی تأسیس و اساسنامه آن، به علت وقوع جنگ جهانی دوم و نامساعد شدن شرایط برای ایجاد بورس اوراق بهادار، تمام فعالیت های صورت گرفته متوقف شد.
این توقف به مدت 25 سال طول کشید و بار دیگر بارقههای ایجاد بورس در سال 1341 با تشکیل کمیسیونی در وزارت بازرگانی با حضور نمایندگان وزارت دارایی، وزارت بازرگانی و بانک توسعهی صنعتی و معدنی ایران تشکیل شد و نتیجه نهایی این کمسیون تهیه موافقتنامه اولیه تأسیس بورس سهام بود.
بر همین اساس با دعوت ومشارکت هیئتی از بورس بروکسل، زمینه سازیهای لازم برای راهاندازی بورس ایران پایه گذاری شد و نحوه تأسیس و اداره بورس، تشکیلات و سازمان آن و کیفیت تصدی دولت، کم و بیش مشخص گردید.
نهایتاً فعالیت رسمی بورس ایران با توجه به تلاشهای موثری که در این جهت انجام گرفت، از پانزدهم بهمن ۱۳۴۶، با پذیرش سهام بانک توسعه صنعتی و معدنی ایران به عنوان بزرگترین مجتمع واحدهای تولیدی و اقتصادی آن زمان و سپس سهام شرکت نفت پارس، اوراق قرضه دولتی، اسناد خزانه و اوراق قرضه عباسآباد آغاز گردید.
در ادامه این توضیحات باید برای همراهان بیان کنیم که آنچه در آن زمان بیش از همه شرکتها را به عرضه سهام خود در بورس اوراق بهادار تشویق میکرد، معافیتهای مالیاتی برای شرکتها و مؤسسات پذیرفته شده در بورس بود.
عمر 52 ساله بورس اوراق بهادار ایران از زمان به رسمیت رسیدن این بازار تا کنون، این بازار مهم اقتصادی را با فراز و فرودهای مختلفی در طول زمان همراه نموده، به گونه ای که در نخستین سالهای تشکیل این بازار، نابسامانی های اقتصادی در جریان انقلاب اسلامی، ملی شدن بانکها، بیمه و صنایع کشور و وقوع جنگ ایران و عراق هر یک تنشها و ریسکهای خاص خود را به بدنه نحیف آن تحمیل کردند.
یکی از موضوعات مهمی که به عنوان پیشینه ایجاد بورس ایران باید خدمت عزیزان عرض کنیم، ایجاد قانون جدید تحت عنوان «قانون بازار اوراق بهادار» در اول آذر سال ۱۳۸۴ بود که این قانون کمک شایانی به رفع برخی نارساییها و نواقص موجود در قانون اولیه نمود و با تفکیک بخش نظارتی بورس از بخشهای عملیاتی آن، زمینه توسعه گسترده بورس در ایران را فراهم کرد. این امر موجب شد تا در سال ۱۳۸۵ سازمان بورس و اوراق بهادار، به عنوان نهاد نظارتی بورس تشکیل گردد.
به عنوان مبحث پایانی این بحث (تاریخچه بورس) لازم به ذکر است که امروزه چهار بورس بزرگ کشور ( بورس اوراق بهادار تهران، فرابورس ایران، بورس کالای ایران و بورس انرژی) تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار فعالیت میکنند که سازمان بورس، تحت نظارت شورای عالی بورس میباشد.
مطالب مرتبط
![سوار بر بازارهای پر نوسان](https://najafi8.ir/wp-content/uploads/2020/07/سوار-بر-بازارهای-پر-نوسان.jpg)
نکاتی برای سرمایه گذاری در بازارهای پر نوسان
زمانی که با بازارهای پر نوسان مواجه میشویم بسیاری از سرمایهگذاران عملکرد مطلوبی از خود نشان نمیدهند مخصوصاً سرمایهگذاران تازهکار. به این صورت که سرمایهی خود را از بازار خارج...
جزییات بیشتر![12 1](https://najafi8.ir/wp-content/uploads/2018/04/12-1.png)
انواع بازارها – بازار اول – بازار دوم – بازار پایه (الف – ب – ج) بازار SME
بازار اول در بازار اول ، معاملات سهام شرکتهای سهامی عامی که شرایط دستورالعمل پذیرش، عرضه و نقل و انتقال اوراق بهادار در فرابورس را احراز کرده باشند، انجام میشود....
جزییات بیشتر![آموزش اقتصاد از پایه بخش نهم](https://najafi8.ir/wp-content/uploads/2020/06/1-2.jpg)
آموزش اقتصاد از پایه بخش نهم ؛ ادامه برسی شاخص ها و نماگرها
این مقاله نیز یکی از سری مقالات آموزش اقتصاد از پایه است که در سایت الف بورس به شما ارائه میشود. این سری مقالات در تلاش است تا در ابتدا...
جزییات بیشتر![هوش مالی قسمت چهارم](https://najafi8.ir/wp-content/uploads/2020/07/هوش-مالی-قسمت-چهارم.jpg)
هوش مالی قسمت چهارم – بدهی و تقویت مالی
هوش مالی به شما میآموزد چگونه از یک فقیر بی چیز تبدیل به یک قول سرمایهگذاری ثروتمند شوید. این تنها راهی است که میتوان در بازار پرتنش ایران به ثروت...
جزییات بیشتر![1](https://najafi8.ir/wp-content/uploads/2018/04/1.png)
آموزش بورس از صفر
بورس و بازار های مالی همیشه در دیر باز برای افراد همیشه جذاب بوده است چرا که با کمترین زحمت بیشتری درآمد و بازدهی ها بدست می آید. یادمان باشد...
جزییات بیشتر![معاملات آتی سکه و سهام](https://najafi8.ir/wp-content/uploads/2020/08/معاملات-آتی-سکه-و-سهام-1.jpg)
آموزش معاملات آتی سکه و سهام
معاملات آتی سکه و سهام از جمله معاملاتی است که میتوان با سرمایه کم نیز انجام داد. شما میتوانید با سرمایه کمی وارد شوید اما حتی بیشتر از پنج برابر...
جزییات بیشتر![اعتیاد ترید کردن](https://najafi8.ir/wp-content/uploads/2020/07/اعتیاد-ترید-کردن.jpg)
اعتیاد ترید کردن؛ واقعی یا خیالی؟
اعتیاد ترید نیز مانند تمام اعتیادهایی که در دنیا وجود دارد خطرناک است. بیشترین آشنایی ما با اعتیاد به اینترنت و مواد مخدر است. در صورتی که هر نوع اعتیادی...
جزییات بیشتر![](https://najafi8.ir/wp-content/uploads/2020/02/download.jpg)
کسب درآمد از بورس و روشهای سرمایه گذاری در آن
روشهای سرمایه گذاری و کسب درآمد از بورس به نام خداوند جان و خرد با یاد و نام خداوند، یکی دیگر از جلسات آموزش بورس از صفر را همراه شما...
جزییات بیشتر![مالی رفتاری قسمت سوم](https://najafi8.ir/wp-content/uploads/2020/07/مالی-رفتاری-قسمت-سوم.png)
مالی رفتاری قسمت سوم
مالی رفتاری قسمت سوم یکی دیگر از مقالات این سری است که الف بورس به شکل رایگان به شما ارائه میکند. توجه داشته باشید در مقاله اول به برسی کلی...
جزییات بیشتر![3](https://najafi8.ir/wp-content/uploads/2018/04/3.png)
بورس چیست؟ قسمت دوم
دکتر ترحمی از بزرگان بورس و بازار های مالی توضیح میدهد: ادامه از قبل...( قسمت اول) . یکی از بازارهای سرمایهگذاری شما که همه این را یاد دارند اینست که...
جزییات بیشتر![همه چیز درباره P/E](https://najafi8.ir/wp-content/uploads/2020/08/همه-چیز.jpg)
همه چیز درباره P/E
یکی از ابزارهایی که از گذشته تا امروز در بازار سرمایه مورد استفاده قرار میگیرد همین شاخص P/E است. این شاخص با وجود گذشته سالها از ایجاد آن، هنوز هم...
جزییات بیشتر